وبلاگ شخصی دلاور نجفی حاجی پور

نقدی بر بیانه احزاب در خصوص سازمان حفاظت محیط زیست
نویسنده : دلاور نجفی حاجی پور - ساعت ٩:٢٥ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٧/٦/٩
 

به دنبال صدور بیانیه بعضی از احزاب و تشکل­های زیست محیطی در خصوص سازمان حفاظت­ محیط زیست، با توجه به تخصص و تجربه طولانی در مسایل زیست محیطی و نصب العین قرار دادن انصاف، بر خود واجب دیدم که نوشته­ای بر آن بیانیه بنگارم، شاید سهمی اندک در تنویر افکار عمومی ایفا نمایم.

بر اساس اصل پنجاهم قانون اساسی در جمهوری اسلامی، حفاظت محیط زیست که نسل امروز و  نسل­های بعد باید در آن حیات اجتماعی رو به رشدی داشته باشند، وظیفه عمومی تلقی می­گردد. از این رو فعالیت­های اقتصادی و غیر آن که با آلودگی محیط زیست یا تخریب غیر قابل جبران آن ملازمه پیدا کند ممنوع است. حفاظت، بهبود و بهسازی محیط زیست و پیشگیری و ممانعت از هر نوع آلودگی و هر اقدام مخربی که موجب بر هم خوردن تعادل و تناسب محیط گردد، همچنین تمام امور مربوط به جانوران وحشی و اهلی خشکزی و آبزیان آبهای داخلی از وظائف سازمان حفاظت محیط زیست است. به عبارت دیگرحفظ محیط زیست بر همگان واجب و با آسیب زنندگان به آن باید بصورت قانونی برخورد شود.

با وجود تدوین ضروری این اصل و اختیارات وسیع سازمان حفاظت محیط زیست، طرفداران مسایل زیست محیطی سالهاست که از بی­توجهی مدیران اجرایی و سیاسیون نسبت به محیط زیست گلایه داشته و بعضی از تصمیمات اتخاد شده توسط اینان را نادرست و برخلاف مصالح محیط زیست و مردم می­دانند. به عنوان نمونه احداث کنارگذر در تالاب انزلی و یا ایجاد بزرگراه تهران-شمال و احداث صنایع آلاینده‌ی نفت و پتروشیمی در جنگل‌های گیلان و تالاب‌های گلستان و موارد دیگر را ناشی از کوتاهی مدیران و یا سکوت سازمان حفاظت محیط زیست می­دانند و خواستار پی‌گیری مجدانه‌ی اصل پنجاهم قانون اساسی می­باشند.

با اعتقاد و ایمان قلبی به دلسوزی بسیاری از دوست­داران مسایل زیست محیطی، واقعیت این است که عدم اطلاع کافی این طرفداران از پیچیدگی­های مسایل محیط زیست در کشورهایی نظیر ایران باعث می­شود که ناخواسته و سهوا انگشت اتهام و کم­کاری را به سوی سازمان حفاظت محیط زیست و مدیران آن نشانه روند. حال آنکه این سازمان در بسیاری مواقع از توان کافی برای جلوگیری از تخریب­های زیست محیطی محروم می­باشد و بخش­های دیگر دولتی و خصوصی با استفاده از قوانین موازی، ایجاد شک در برداشت از قوانین و طرح قرائت­های مختلف، خود را در مقام پاسخگویی به تخریب محیط زیست نمی­بینند و یا کارها و برنامه­های توسعه­ای خود را در راستای تخریب نمی­دانند. بی­اطلاعی و عدم آشنایی بسیاری از مدیران و سیاسیون از مسایل تخصصی محیط زیست منجر به حمایت آنها از تصویب و اجرای پروژه­های توسعه­ای با حداقل ملاحظات زیست محیطی گردیده است و هنگامی که کار از کار گذشت، در صدد توجیه عملکرد خود و اقامه دعوی علیه سازمان حفاظت محیط زیست به عنوان بازدارنده توسعه می­نمایند.

در بیانیه بعضی از احزاب و تشکل­های مختلف زیست محیطی به درگیری ۱۰ ساله سازمان حفاظت محیط زیست و وزارت راه بر سر مسیر کنار گذر انزلی و ایجاد توافق احداث بزرگراه تهران-شمال در سال 1377 اشاره شده بود. براستی توافق­نامه مسئولین سازمان محیط زیست و وزارت راه برای احداث کنارگذر انزلی و اتوبان تهران– شمال در 10 سال گذشته را چرا باید مسئولین کنونی سازمان پاسخگو باشند! اگرچه مدیریت کنونی سازمان را مبرا از خطا و کاستی نمیدانم و اعتقاد دارم که با تقویت بدنه کارشناسی سازمان می­توان بر بنیه و کیفیت فعالیت­های آن افزود، اما در مقام مقایسه با گذشته انصافا صداقت بیشتری در فعالیت­های سازمان مشاهده می شود، چیزی که برای اثبات آن نیاز به صرف اندکی انصاف می­باشد.

اینجانب به دلیل مسئولیت اجرای پروژه تاثیر بالا آمدن آب خزر بر تالاب انزلی و بررسی پیامدهای اکولوژیکی- اقتصادی آن بر منطقه در هر دو نشست مدیران سازمان حفاظت محیط زیست با مسئولین وزارت راه، استانداری گیلان، نماینده و مدیران ارشد شهرستان بندر انزلی در دی ماه سال 1386 و مرداد 1387حضور داشتم. به جرات می­توانم قسم بخورم که در جلسات طولانی، استقامت جانانه و دفاع قاطع و مستند رییس سازمان حفاظت محیط زیست در خصوص جلوگیری از احداث کنارگذر تالاب انزلی و تدوین واضح خسارات زیست-محیطی ناشی از احداث آن، محور اصلی بحث­های ایشان بود و نامبرده بطور قاطع خواستار تجدیدنظر و برگشت مسئولین وزارت راه به نقشه مورد تایید سازمان حفاظت محیط بودند.  

متاسفانه بی­اطلاعی یا عدم آشنایی بعضی از دوست­داران محیط زیست با موضوعات طرح شده در آن بیانیه ممکن است آنها را از حریم عدالت و انصاف دور کند که پیامد آن غلتیدن در گناه و آغشتگی کلام با تهمت می­باشد، چیزی که جزء مذموم­ترین خصلت­های انسان محسوب می­شود. صدور بیانیه­ها و خبرهای داغ و تکان­دهنده شاید در عالم قدرت و سیاست رایج باشد، اما انتشار اخبار اغراق­آمیز زیست محیطی و کتمان واقعیت­های موجود چیزی جز شائبه بی­اطلاعی صادر­کنندگان و یا اهداف خاص دیگر باقی نمی­گذارد. بیاییم با بیان انتقادات دلسوزانه، حریم نقد را به دروغ و تهمت آغشته نکنیم.

 دکتر یوسف فیلی­زاده

عضو هیات علمی دانشگاه شاهد